Elektrownia zastępcza / Replacement power plant

Read in English

Elektrownia na Powiślu została opanowana przez powstańców 2 sierpnia. Licząc się jednak z możliwością odcięcia dostaw energii elektrycznej z tego źródła odpowiednio wcześniej podjęto działania zapobiegawcze.
W Śródmieściu Południowym istniała jednostka techniczna zorganizowana przez dowódcę saperów kpt. Michała Buczę ps. Mechanik, zwana Wytwórnią. Składała się ona z rusznikarni oraz służb technicznych mających za zadanie zabezpieczyć dostawy prądu oraz wody na wypadek zatrzymania działalności elektrowni i wodociągów.
Praca przy konstruowaniu elektrowni zastępczej na Hożej 51 (w budynku Związku Spółdzielni Mleczarskich i Jajczarskich) trwała od 18 sierpnia. Specjaliści skierowani do tego zadania przez Biuro Spraw Elektrycznych Delegatury Rejonowej Warszawa-Południe dostawali wyżywienie od stacjonującego na miejscu oddziału wojskowego.
Pracami kierował późniejszy dowódca elektrowni na Hożej inż. Sobiesław Dajkowski ps. Florek, elektryk, specjalista budowy maszyn elektrycznych. Z warsztatu na Poznańskiej przyniesiono agregat prądotwórczy Phaenomen o mocy ok. 15 kVA, który został zainstalowany w piwnicy głównego magazynu tzw. Jajczarni.
Z Politechniki pozyskano prądnicę i inny sprzęt elektryczny. Z zakładu Strójwąsa doniesiono silnik samochodowy i prądnicę. Rezerwowe połączenie energetyczne przeprowadzono z jednego transformatorów Politechniki zasilanego bezpośrednio z Pruszkowa (czyli ze źródła energii niezależnego od elektrowni na Powiślu, zatem szczególnie cennego).
W sprawach technicznych konsultowano się z prof. inż. Włodzimierzem Hellmannem (por. Bill).
Elektrownia zastępcza na Hożej stała się niezbędna po 4 września, gdy elektrownia na Powiślu została opanowana przez Niemców. Już poprzedniego dnia około południa uszkodzone zostały w wyniku ostrzału kable zasilające na Dobrej i Tamce i odcięta została od prądu m.in. stacja filtrów przy Żelaznej. Później uszkodzone zostały także rozdzielnia i maszynownia elektrowni, co spowodowało przerwanie dostaw prądu.
4 września Biuro Spraw Elektrycznych przedstawiło plan uruchomienia agregatów zastępczych. Agregat Phaenomen o mocy 15 KVA miał zasilać pompę studni głębinowej o wydajności 30 tys. litrów na godzinę. W chwili pisania meldunku jego budowa była na ukończeniu. Wytwarzał on prąd zmienny, trójfazowy o napięciach 380/220 V. Zaopatrywanie ludności cywilnej ograniczono do określonych godzin.
Drugi agregat zbudowano z silnika samochodowego oraz prądnicy przyniesionej z Politechniki. Jego moc wynosiła również 15 kVA. Agregaty pracowały bez wzajemnej synchronizacji. Załoga elektrowni przygotowywała także trzeci agregat prądotwórczy jako rezerwowy (zapewne na bazie wspomnianych wcześniej silnika i prądnicy z zakładu Strójwąsa)

Autorem tekstu jest Artur Łysik. Tekst udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska (CC BY-SA 3.0 PL) https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/

Aplikacja „Ulice ’44”, gdzie możesz poczytać więcej notek i obejrzeć przebieg Powstania w innych dzielnicach – przespaceruj się po mieście po miejscach związanych z powstaniem:

Ściągnij wersję na Androida.

Ściągnij wersję na iOS.

___

Replacement power plant

The Powiśle Power Plant came under the control of uprising forces on 2nd of August. With uprising forces well aware of the possibility of cutting off power supply from this source, appropriate countermeasures were introduced.
There was a technical unit in the Southern Śródmieście organized by the commander of the engineers Capt. Michał Bucza “Mechanik”, also called the “Wytwórnia” [Factory]. It consisted of gunsmith works and technical services responsible for securing electricity and water supply in case of halting the functioning of the power plant and the water supply grid.
Work on construction of replacement power plant at 51 Hoża (in the management offices of the Związek Spółdzielni Mleczarskich i Jajczarskich [The Association of Diary and Egg Manufacturing Cooperatives]) was completed on 18th of August. The specialists delegated to this task by the Office of Electric Matters of the Warsaw-South Field Delegature were receiving their food supplies from the local military unit.
The work was led by the future Hoża plant commander, inż. Sobiesław Dajkowski “Florek”, an electrician specializing in construction of electric machinery. A Phaenomen power generator of approx. 15 KVA nominal power war brought in from works at Poznańska and installed in the basement of the main egg warehouse.
Electric generator and other electric equipment was acquired from the Warsaw University of Technology. The Strójwąs workshop provided a car engine and another generator. A reserve energy connection was conducted from one of the transformers of the University of Technology that was supplied directly from Pruszków (that is from a source of energy independent from the Powiśle power plant and thus particularly valuable).
Prof. inż. Włodzimierz Hellman (Lt. Bill) was consulted in technical matters.
The Hoża replacement power plant proved necessary after September 4th, when the Powiśle power plant was captured by the Germans. It was already the previous day, around midday, when the supply cables were damaged due to shelling at Dobra and Tamka and the power supply was cut off, among others, from the water treatment plant at Żelazna. Later on also the switching station and the machinery room of the power plant were damaged, which caused the halting of power supply.
On September 4th the Office of Electric Matters presented the plan of activation of replacement generators. The 15KVA Phaenomen generator was to provide power for the pump of the deep well, capable of providing 30 thousand liters of water per hour. At the moment of preparation of the report its construction was being completed. The generator provided alternating three phase current with voltages of 380 and 220V. Supply of civilians was limited to previously defined hours.
The second generator was constructed from a car engine and the generator brought in from the University of Technology. Its nominal power was also 15 KVA. The generators worked without synchronization. The crew of the plant also prepared a third, reserve power generator (probably on the basis of the previously mentioned engine and generator from Strójwąs works).

Author: Artur Łysik. The text is licensed Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 PL (CC BY-SA 3.0 PL) https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/.

Read about more events during Warsaw Uprising and see photos in your mobile device – take a walk through the city visiting historical places:

Download Android version (in Polish).

Download iOS version (in English and in Polish).

Published by: Niedowidek

Programista, historyk i archiwista z doświadczeniem w digitalizacji, masowym przetwarzaniu plików graficznych, udostępnianiu czasopism i archiwaliów online, tworzeniu aplikacji mobilnych, systemach informatycznych dla służby zdrowia. Programmer, historian and archivist, experienced in digitization , conversion of large quantities of image files, making journals and archival documents accessible online, creating mobile applications, developing Health Information System.

Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s